Kalp Yetersizliği

Kalp Yetersizliği Nedir?

Prof. Dr. Ali Serdar Fak, www.vivasaglik.com

Kalp yetersizliği kalbin kan dolaşımını sağlamaktaki yetersizliğine bağlı olarak ortaya çıkan bir hastalıktır. Kan dolaşımının yetersiz hale gelmesi kalple birlikte böbrekler ve akciğerler basta olmak üzere diger yasamsal organların da normal faaliyetini engeller.

Kalp yetersizliği kronik bir hastalıktır, alevlenmelerle seyreder.

Kalp yetersizliği yaşam süresini kısaltan ve ölüm riski yüksek bir hastalıktır.

 

Kalp Yetersizliği Neden Olur ?

 

1.   Kalbin kasılmasını azaltan ve kalp yetersizliğine yol açan en sık nedenler (sistolik kalp yetmezliği):

Koroner kalp hastalığı: Kalp krizi, kalp kasında hasara sebep olur ve kalbin kasılma gücünü azaltır. Bu durum kalp krizinden hemen sonra veya yıllar sonra ortaya çıkabilir. Kalp büyümesi meydana gelir. 

Hipertansiyon (yüksek kan basıncı): Hipertansiyon hastalığında kalp atardamarlardaki artmış basınca karşı kan pompalamak durumundadır. Bu nedenle giderek zorlanır ve bir süre sonra kalp kasları kalınlaşır. Ardından kalp büyümesi başlar ve kalbin kasılma performansı bozulur.

Kalp kapak hastalıkları: Kalp kapaklarının uygun şeklide açılıp kapanmasını etkileyen hastalıklar kalbin kan pompalama işlevini bozar. Kapak hastalığının nedeni yaşlılarda sıklıkla kireçlenmeye (örnegin; dejeneratif aort kapak darlığı), gençlerde ise kalp romatizmasina (romatizmal kapak hastalığı, örnegin mitral kapak darlığı veya mitral kapak yetmezliği) baglıdır.

Kalp kası hastalıkları (kardiyomiyopatiler): Bu hastalıklar görünür bir dış neden olmaksızın kalp kasındaki kasılma veya şekil bozukluğuna bağlıdır. Çoğunlukla aileseldir ve genetik temeldedir. 

Kronik akciğer hastalıkları: Kronik bronsit ve amfizem akciğer damar yatağında basınç artışına neden olur ve bu basınç akciğerlere kan gönderen sağ kalp için bir yük oluşturur. Daha çok sağ kalbi etkileyen ve sağ kalp yetersizliğine neden olan bu duruma “kor pulmonale” (akciger kalbi) denir.

2.  Kalbin gevşeme yetenegini azaltan nedenler (diyastolik kalp yetmezliği):

Yukarıda sözü geçen iskemik kalp hastalıgı, hipertansiyon ve kalp kapak hastalıkları aynı zamanda kalbin gevşeme yeteneğini de bozarlar. Hipertansiyon hastalığında kalp kasının kalınlaşması ve elastikiyetini yitirmesi, koroner arter hastalığında ise kalbin oksijenli kanla iyi beslenememesi nedeniyle kasnı gevşeme yeteneği bozulur. Hastalıkların özellikle daha erken dönemlerde gevşeme yeteneği bozulur, sonradan hem kasılma işlevinin bozulması da tabloya eklenir.

Kalp Yetersizliğinde Vücudunuzda Neler Olur ?

Kalp yetersizliğindeki esas sorun kalbin performans bozukluğunda dolayı vücutta kan dolaşımının yavaşlaması ve kalp odacıkları içinde kanın oluşturduıu basıncın giderek artmasıdır. Kalp odacıklarındakı basıncın artmasıyla sol kulakçıkla bağlantılı olarak akciğer damar yatağında da basınç artar. Akciğer hava kesecikleri içine kan sızmasıyla, keseciklerdeki oksijen alışverişi bozulur. Bu durum kalp yetersizliği hastalarında nefes darlığının en önemli nedenlerinden birisidir. Diğer taraftan dolaşım azalınca böbrekler refleks olarak (dolaşımı kuvvetlendirmek amacıyla) vücuttan su ve tuz atılmasını azaltırlar; vücutta su ve tuz birikmeye başlar. Bu fazla tuz ve su öncelikle akciğerlerde birikerek kanın oksijenlenmesini daha da zorlaştırır ve solunum fonksiyonunu daha da bozar. Kalp yetersizliğinde genelde kalp kütlesi ve/veya kalp boyutları artmıştır; röntgende "kalp büyümesi" ile uyumlu bir görüntü olur.

rontgen kalp buyumesi fak ali serdar

Kalp Yetersizliğinin Belirtileri Nedir ?

En sık olarak nefes darlığı ve çabuk yorulma yakınmaları gelişir. Ayaklarda sisme, çarpıntı da sik görülür. Ayrıca hazımsızlık, gaz, şişkinlik gibi yakınmalar da kalp yetmezligine eşlik edebilir.

Kalp yetersizliğinde nefes darlığı önceleri ağır eforla ortaya çıkar, hastalık ilerledikçe daha hafif eforlarla da nefes darlığı hissedilir. 

İleri evrede kalp yetersizliği olanlar günlük işlerde (yıkanma, soyunma, giyinme esnasında) bile nefes darlığı çekerler. Hatta istirahat sırasında bile nefes darlığı çeken ileri evre kalp hastaları vardır.  Kalp yetersizliği ilerledikçe nefes darlığının şiddeti artar; öyle ki hasta günlük işlerini yaparken, soyunup giyinirken bile nefes darlığı hisseder. Kalp yetersizliğinin son dönemlerine doğru istirahtte bile nefes darlığı olur. 

Ayak bilekleri etrafındaki şişlik kalp yetersizliğinin en sık belirtilerindendir. Sabahları nispeten daha iyi olup, akşama dogru artan ayak şişliği özellikle nefes darlıği ve çabuk yorulmayla birlikteyse kalp yetersizliğini düşündürmelidir. Kalp yetersizliğine bağlı ödemle birlikte ayak sırtında ve ayakbileklerinde ciltte koyulaşma ve kızarıklık da olur.

odem kalp yetmezligi ali serdar fak

Vücutta fazla su ve tuz tutulmasına bağlı olarak ilk dönemlerde kalp yetersizliği hastalarının kiloları artar. Ancak hastalık ilerledikçe, kullanılan ilaçların yan etkileri ve sindirim sistemi bozukluklarından dolayı kalp yetersizliği hastalarının beslenmeleri bozulur ve kilo vermeye başlarlar.

Sağ Kalp Yetersizliği / Sol Kalp Yetersizliği

Kalbin hangi odacıgının (esasen sağ veya sol karıncığın) (veya buralardaki kapakçıkların) etkilenmesine göre böyle bir ayrım yapılır. Örneğın sağ kalp bozukluklarğnda kanın öncelikli olarak vücuttan kalbe dönüşünde veya akciğerlere pompalanmasında sorun vardır. Sol kalp yetersizliğinde ise vücuda pompalanan kan miktari azalmiş ve akciğer damar yatağındaki kan miktarı artmiştır. Sağ ve sol kalp hastalıkları farklı hastalıklar olarak başlamakla birlikte, hastaliğin seyri sırasında kalp yetersizliği genel olarak her iki tarafı da etkiler.

Sağ kalp yetersizliğinin belirtileri : Ayak bilekleri etrafinda şişlik (ödem), ayak cildinde koyulaşma, renk degişikliği, çabuk yorulma, hazimsizlik, karında şişkinlik hissi, karaciğer büyümesi

Sol kalp yetersizliginin belirtileri: Nefes darlıgı, çabuk yorulma, düz yatamama, uykudan tıkanarak ve nefes darlıgı ile uyanma, eforla öksürük (önceleri kuru öksürük, sonraki dönemlerde beyaz-köpüklü az miktarda balgam olabilir).

Ilerlemiş olgularda hem sağ hem de sol kalp yetersizliği belirtileri bulunabilir.

Kalp Yetersizliği Düzelir mi ?

Kalp yetersizliği tedavi edilebilen, şiddeti azaltilabilen bir hastalıktır. Ancak ne yazık ki çoğu zaman tam olarak ortadan kaldırılması ve düzeltilmesi genelde söz konusu değildir. Kalp krizine bağlı kas hasarı veya kapak hastalıklarına bağlı bir kalp büyümesi genelde kalıcıdır. Kapak hastalığının erken evrelerindeki kalp yetersizliği olguları kapaktaki bozukluğun zamanında tedavi edilmesiyle tam olarak düzelebilir.

Kalp yetersizliği zaman zaman kötüleşmelerle ve iyileşmelerle seyreder. Çogu kalp yetersizliği hastası uygun tedavi altında yıllarca normal yaşamlarına-işlerine devam edebilirler. Zaten günümüzde kalp yetersizliği çok etkin bir şekilde tedavi eden ilaçlar ve ilaç dışı tedavi seçenekleri mevcuttur.

Kalp Yetersizliği Nasıl Tedavi Edilir?

Kalp yetersizliği tedavisinde iki amacımız vardır;

1. Kalp yetersizliğinin yol açtıgı belirtileri gidermek, hastayı rahatlatmak,

2. Kalp yetersizliğine bağlı ölüm riskini azaltmak ve yaşam süresini uzatmak. 

Bazı tedaviler sadece birinci hedefte başarı sağlarken, bazı tedaviler yaşam süresini de uzatabilmektedir.

Kalp yetersizliğinin tedavisinde öncelikle yetersizliğe neden olan kalp hastalığının saptanması ve eğer mümkünse bu durumun giderilmesi, hafifletilmesi gereklidir örneğin ileri derecede bir kapak darlığı varsa, kapağın onarılması veya protez kapak takılması, veya kalp yetmezliği koroner damarlar hastalığına bağlıysa söz konusu damarların balon/stent girişimiyle veya bypas cerrahisi ile tedavi edilmesi gerekebilir. Ayrıca ritim bozukluklarına bağlı kalp yetersizliklerinde ritim bozukluğunun zamanında tedavi edilmesiyle kalp yetersizliği ciddi oranda hafifletilebilir hatta ortadan kaldirilabilir.

Kalp yetersizliğinde kullanılan temel ilaçlar:

ilac kalp ali serdar

İdrar söktürücü ilaçlar (diüretikler) : Böbreklerden idrar çıkısını artırarak vücutta bırıkmış fazla suyun ve tuzun atılmasını sağlarlar. Böbrekteki etki mekanizmasına ve etkinliğine göre çok çeşitli idrar söktürücü ilaçlar vardır. Bu gruptaki bazı ilaçların hastaları rahatlatmak dışında yaşam süresini uzattığı da gösterilmiştir.

Anjiyotensin enzim inhibitörleri / AT2 reseptör antagonistleri: Bu ilaçlar kalp yetersizli

ği hastalarında kalbin maruz kaldiği yükü azaltırlar, kan dolaşımını kolaylaştırarak kalbin pompalama gücünü artırırlar. Bu gruptaki ilaçların hastaları rahatlatmak dışında yaşam süresini uzattığı da gösterilmiştir.

Beta blokerler: Kalbi koruyucu ve uzun dönemde kalbin kasılma gücünü artırıcı ilaçlardır. Ancak kalp yetmezliğinin şikayet ve belirtileri ortadan kalktıktan sonra uzun dönem tevdisinde kullanılırlar. Bu gruptakı bazı ilaçların hastaları rahatlatmak dışında yaşam süresini uzattığı da gösterilmiştir. DİKKAT: Bu grup ilaçlar aynı zamanda koroner arter hastalığı ve hipertansiyon tedavisinde de kullanılırlar; ancak kalp yetersizliğindeki kullanım dozları bu hastalıklardakinden daha düşüktür ve daha dikkatli kullanılmaları gerekmektedir.

Digoksin: Kalbin kasılma gücünü artıran ilaçtır. Hastanın sikayetlerini azaltır, kalp yetmezligi tablosunu iyileştirir; ancak yaşam süresini uzattığı gösterilememiştir. Kalp yetersizliği ile birlikte atriyal fibrilasyonu olan hastalarda tercih edilir.

Aldosteron antagonistleri: İdrar söktrücü özellikleri vardır. kalbin çalışma gücünü de artırırlar. Daha çok ilerlemiş kalp yetersizliğinde ilave tedavi olarak kullanılır.

Kalp Yetersizliğinde İlaç Dışı Tedavi:

Bu tedaviler, ancak bu yöntemlerden yarar göreceği belli olan "seçilmiş" hastalar için planlanır.

Koroner revaskülarizasyon: Koroner damarlardaki daralmalar mekanik olarak tedavi edildiğinde (by-pas cerrahisi veya balon/stent uygulaması koroner revaskülarizasyon) iyi seçilmiş hastalarda kalbin performansının düzeldiği bilinmektedir. Özellikle kalp performansı bozuk hastalarda ve üç damar hastalığı olanlarda koroner revaskülarizasyon tedavisinin yaşam süresini uzatabileceği gösterilmiştir. Böyle bir tedavinin size beklenen yararı sağlayıp sağlamayacağı hakkında bilgi alın.

Kalp pili tedavisi: Son yıllarda kalp büyümesinin sağ ve sol karıncığın performansını ve esgüm içinde çalişmasını önlediği daha iyi anlaşılmıştır. Her iki karıncığın uygun zaman ve şekilde kasılması için her iki karıncığı uyarabilen kalp pili tedavisi mümkündür. Bugün için, ancak seçilmiş hastalarda hastalık tablosunu düzelttiği ve ayrıca yaşam süresini uzattiği gösterilmiştir. Bu konuda bilgi alın.

Kalp anomalilerinin düzeltilmesi:Bazı doğumsal hastalıklarda kalpteki bozukluğun zamanında cerrahi yolla düzeltilmesi kalp yetersizligini önler veya hafifletir. Bu hastalıklar daha çok pediyatrik kardiyoloji alanına girmektedir.

Kalp nakli:İlerlemiş ve tıbbi tedaviye iyi yanıt vermeyen kalp yetersizliği hastalarında nihai tedavi olarak bir seçenektir. Teknik olarak zor bir islem olmamasına karşın, verici bulma sorunları nedeniyle tatminkar bir sayıda yapılamamaktadır. Kalp nakli için, hastalar hastalığın ciddiyetinden baska yaş ve eşlik eden diğer hastalıkların varlığı gibi bir dizi uluslararası kabul görmüş ölçütlerle değerlendirilir.

Kalp Yetersizliği Olan Hastalara Uyarı ve Öneriler:

Kalp yetersizliği tedavisinde hekim kadar, hastanın kendisine de görev ve sorumluluk düşmektedir.

Her hastanın tedavisi hastanın bünyesine göre kardiyolog tarafından düzenlenmeli ve sık sık gözden geçirilmelidir. Bir hastaya yararlı olan bir tedavi başka bir hasta için zararlı olabilir.

Bünyenizin gereksinimlerine ve hastalığın şiddetine göre ilaç çeşidi ve dozlarının da zaman zaman değiştirilmesi gerekecektir. Tercihen üç veya en az altı ayda bir kontrolde olmanızı öneririz.

Fazla kilolar ve tuzlu yemek kalp yetmezliğini artırır. Kilonuzu düzenli takip edin, bir hafta içinde 1,5 kg dan fazla artış vücutta fazal su ve tuz biriktiğinin işareti olabilir. İlaçlarınızın yeniden ayarlanması gerekecektir; kalp doktorunuzu haberdar edin.

Beslenme, egzersiz ve ilaç takibi konularında www.vivasaglik.com adresinden veya 02166880968 numaralı telefondan ayrıntılı bilgi alabilirsiniz. 

Prof. Dr. Ali Serdar Fak

Sınırlı Sorumluluk Beyanı : Sitemizin içeriği ziyaretçiyi bilgilendirmeye yönelik hazırlanmıştır. Bilgiler hekim tedavisinin ya da konsültasyonunun yerini alamaz. Site bilgilerine dayanarak tanı ve tedavinin yönlendirilmesi önerilmez. Sitede ilgili yasa içeriğine aykırı ilan ve reklam yapma kastı yoktur.